Kitap Dünyam 'da Ara

Bilim etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Bilim etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

22 Ağustos 2014 Cuma

Bilimin Arka Yüzü - Adrian Berry

Bilimin Arka Yüzü -Adrian Berry
Eser Adı: Bilimin Arka Yüzü
Yazar : Adrian Berry
Tür :
Yayınevi: TÜBİTAK YAYINLARI
Sayfa :
Ek özellik:

Açıklama : Bu kitap, dünyayı değiştiren buluş ve keşiflerle onları yapan insanların kimilerine ışık tutmaya çalışıyor. Bu, oldukça kişisel bir derleme; bilim tarihindeki önemli olayların 'eksiksiz' bir dökümü olması hiç düşünülmedi. Öyle olsaydı, o kadar oylumlu olurdu ki onu yerinden kaldırmak için Arkhimedes'in makalarından birine gereksinim duyulurdu. Niçin şunu değil de bunu seçtim? Çoğu durumda bunun yanıtı, hiçbir ilginç görgü tanığı ya da daha sonraki bir tarihsel anlatı bulamamış olmam. Örneğin kitapta, 1903'te ilk insanlı uçuşu yapan Wright kardeşler hakkında hiçbir şey yok. Neden? Çünkü yerel gazetenin -bilimi akılalmaz bulan kişilerden biri olan-editörü, bu 'gülünç hikaye'yi haber yapması için bir muhabir göndermeyecekti".

 Yorum : Çok güzel, okumaya değer. Her bölümde aa böylemiyniş dediğim çok şey oldu.

  • Gökbilimci Ptolemaios(Batlamyus) efsanesi: batı yönünde çok uzaklara yelken açan gemilerin dünyanın kenarından aşağı düşeceği, güney yönünde iyice uzaklara seyir etmeyi göze alanların ise güneşin dik ışınlarıyla kızaracağı.
  • Avrupanın 15. yuzyılda başlayan dünyayı sömürgeleştirme süreci, portekizli prens gemici Henrique ile başlar. Kendisi kısa bir askeri sefer dışında gemiye hiç ayak basmamış olmasına rağmen sayısız deniz seferi tertip ederek Batlamyus efsanesini yıkar. Bu süreçte Barine tipi gemilerin aksine rüzgara karşı yol alabilen Karavela türü gemiler geliştirilir. Kolomb gibi kaşiflerin kullandıkları gemilerdir.
  • Portalano: kıyılar ve limanları gösteren ayrıntılı deniz haritası. En eski deniz haritası 1275 ylında tarihlenen Carta Pisana portalanosudur.
  • Denizci usturlapları: Henrique'nin kaptanları ve gemicilerinin , Güneşin yada yıldızların yükseklikleri aracılığı ile bulundukları yerleri hesapladıkları bir alet. Matematik bilimleriyle ilgili başka bir çok şey gibi usturlap da Araplar tarafından bulunmuş olabilir.
  • Portekizli Macellan İsponyollar adına çalışıyor. 1494 yılında Papa IV. Aleksandır tarafından Cabo Verde Adaları’nı başlangıç noktası alarak, bu noktanın 370 fersah (1550 km) batısında Kuzey-Güney meridyeni çizildi. Dünya'nın Avrupa dışında kalan bölümleri iki ülke (İspanya ve Portekiz) arasında fethedilmek ve sömürgeleştirilmek üzere pay ediliyordu. Çizgi, Avrupa’nın haricindeki dünyayı Portekiz ve İspanya’ya ait iki parçaya ayıran sınır olarak kabul edildi. Bu anlaşma gereği eğer Macellan Hindistan'a varırsa toprakları ancak İspanya tacı adına zaptedebilileceğini anlatarak, İspanya kralından destek alarak keşiflere çıkıyor.
  • Kahvenin bulunuşu: http://handeelibir.blogcu.com/sabah-kahvesi/585667 buradakinin biraz daha ayrıntıları verilmiş hikaye hali
  • İlkel telgrafın bulunuşu ve aşama aşama gelişmesi. Telgraf elektirk akımını kullanan ilk haberleşme cihazı.
  • 2.dünya savaşı sırasında atom bombası çalışmalarına başlanması için,  kendisi Almanya'dan kaçmış bir yahudi olan Einstein'in ABD başkanı Franklin Roosevelt'e mektup yollaması. Nazi zulmunden kaçan alman-yahudi bilim adamları atom bombasını ilk önce Hitlerin bilim adamlarının bulmasından korkuyorlar ve ABD nin ilk önce bulmasını istiyorlar. Tabi bulunması için çalışmaların yapılması gerekiyor ve bunun içinde ABD başkanının ikna edilmesi gerekiyor. İkna işini ancak Einstein'nın yapacağına inanan 2 bilim adamı ise Einstein'nı ikna etmeye çalışıyor. Bu arada Einstein ABD de Dr. Moore ismini kullanıyormuş.
  • Eninstein mezun olduğunda üniversitede kendine bir kadro bulamıyor ve ilk bilimsel çalışmalarını bir patent ofisinde memur olarak çalışırken yayınlıyor.

Sözler:

Bacon (ithaftan sonraki sayfa); Kentleri kuranların, yasa yapanların, ulusal kahramanların, zorbaların kökünü kazıyanların ve bütün bunlara benzeyen insanların bıraktıkları olumlu izler çok kısa sürer; buna karşılık Mucitlerin eserleri daha şatafatsız, daha gösterişsizdir, ama izleri her yerde hissedilir ve sonsuza dek sürer.

Kristof Kolomb (sy:2); Altını olan, her istediğini satın almasını sağlayan bir hazineye sahip olur; onunla dünyaya isteklerini kabu ettirir, hatta ruhunun cennete girmesini bile sağlar". (Hindistan'dan   ispanya kraliçesi Castilla İsabel'e gemiler dolusu altın ve köle gönderen Kolomb yoksuluk içinde ölür.)

4 Ocak 2014 Cumartesi

Yaşamın Sırrı DNA - Bahri Karaçay

Yaşamın Sırrı DNA -Bahri Karaçay
Eser Adı: Yaşamın Sırrı DNA
Yazar : Bahri Karaçay
Tür : Populer Bilim
Yayınevi: Tubitak Populer Bilim Kitapları
Sayfa : 360
Ek özellik: Bahrikaracay.com

Açıklama : 
1953 yılında DNAnın keşfedilmesi insanlık tarihinde yepyeni bir sayfa açtı. Aradan geçen sürede genetik bilginin ve biyolojik sistemlerin nasıl çalıştığını öğrenmekle kalmadık, izleyici koltuğundan kalkıp canlıların yaşam kodunu değiştirerek yaşam süreçlerine yön verebilir hale geldik. Gen tedavisi ile hastalığa sebep olan genlerin yerine sağlıklı kopyalarını aktarıp tedavi sağladık. İnsan kök hücrelerini elde ettikten sonra, vücudumuzu oluşturan hücrelere ve dokulara dönüşüm programlarını öğrenerek insan ömrünü uzatma yönünde önemli çalışmalar yapmaya başladık. 2000de insanın yaşam sırrını içeren genetik kodunu okumayı başararak, her alanda etkilerini göreceğimiz yepyeni bir çağın kapılarını aralamış olduk. Artık her yeni doğan bireyin, altı milyar harfle yazılmış bir "kullanım kılavuzuyla" birlikte dünyaya geldiğini biliyoruz.(Arka kapaktan)

  Yorum : 
Okuyucu sıkmayan, rahat bir dille yazılmış. Çok fazla bilgi yüklemeden ama sığda bırakmadan anlatılmış.
Güncel bilim gayet anlaşılır açıklanmış. Mesala:
Dolly ve kopyalama konusu.
Türlerin kökeni Afrika kısmı gayet bilgilendirici.
Kök Hücre bölümü çok güzel
Gen tedavisi bölümü baya bilgilendirici

Baya hızlı ve kolay okudum.

 Sırf genel kültür olsun, neymiş şu DNA, genler, genetik derseniz okuyun bence.

2 Ekim 2011 Pazar

Genom Bir Türün Yirmi Üç Bölümlük Otobiyografisi - Matt Ridley

resim
Genom Bir Türün Yirmi Üç Bölümlük Otobiyografisi -Matt Ridley
Eser Adı: Genom Bir Türün Yirmi Üç Bölümlük Otobiyografisi
Yazar : Matt Ridley
Tür :
Yayınevi: BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ YAYINEVİ
Sayfa : 386
Ek özellik:



Açıklama :

Francis Crick, 28 Şubat 1953'te DNA'nın yapısını çözdüğünde şöyle demişti: "Hayatın sırrını keşfettik." Ancak bu sırrın ne olduğunu anlamamız uzun bir süre daha alacak, yüzyılımızın en önemli bilim dallarından birisi genetik olacaktı.

İnsan genomu, 23 çift kromozomdan oluşan bir pakettir. Matt Ridley bu paketi açıyor ve ortaya dökülen ama genetik dilinde yazılmış pek çok sırrı bizim anlayacağımız bir dile tercüme ediyor. İnsan genomunda "genetikçe" yazılmış bu "yazılar" aslında türümüzün biyolojik tarihinin kaydını, başka bir deyişle otobiyografisini oluşturuyor. Kökenlerimiz, evrimimiz, doğamız ve zihnimiz hakkında çarpıcı bilgiler veren yazar Matt Ridley, yepyeni soruların ve yepyeni cevapların eşiğinde bir kuşak oluşumuza dikkat çekiyor.

Genetik mirasımız kaderimiz mi? Yoksa genetik determinizm bir mitten mi ibaret? Bir katilin işlediği cinayetin sorumluluğu ailesindeki genlere yüklenebilir mi? Yoksa işimize gelmediğinde özgür irade sahibi olmaktan vazgeçmeye hemen hazır bir tür müyüz? Gen tedavisinden mucizeler beklememiz ne kadar gerçekçi?

Genom'da merak ettiğiniz bu ve benzeri pek çok soruya yanıt bulacaksınız.

Genom'u okudukça şempanzelerle genetik benzerliğimizin %98 olması en azından bazılarımızın onuruna daha az dokunacak gibi görünüyor. (Arka Kapak)
Kişiler:
Erasmus Darwin: organik hayatın nedeni, aynı tür canlı "iplik". Meşhur Darwin'in büyük babası
Charles Darwin: Türlerin kökeni, evrim

Francis Crick, James Watson, Maurice Wilkins
Gregor Mendel: Kalıtım biliminin babası

Aldığım notlar:

Kromozom 1:
  • Önce DNA mı, yoksa RNA mı vardı. DNA mı RNA ları yapıyor, yoksa RNA'lar mı DNA yı yapıyor?
  • Protein bir genin başka bir gen yapma yoludur ve gen, bir proteinin başka bir protein yapma yoludur.
  • 5S RNA, 120 harften oluşur.
  • LUCA: Last Universal Common Ancestorevrensel ortak ata
Kromozom 3:

  • Gut Hastalığı, alkaptonüri proteini, siyah idrar, Archibald Garrod
  • Mendel, Kalıtım sıvıların-kanın karışması gibi birşey değil. Sert, bölünmeyen, küçük mermer parçalarınıngeçici olarak birleşmeleri gibi birşey. Sıvı olsa nadir olanın nesilden nesile oranı azalırdı ama bir genetik özellik bir nesilde kayboldu görünürken, diğer bir nesilde yeniden çıkabiliyor sy 46-47.
  • Arıda cinsiyet belirleme: haploid-diploid sy 48
  • DNA'nın ilk kez saflaştırılması: 1869, Friedrich Miescher
  • DNA'nın keşfi: Watson-Crick, 28 Şubat 1953, Eagle barı, "Hayatın sırrını keşfettik-discovered the secret of life"

Kromozom 4:
  • wolf-hirschhorn sendromu, Wolf-Hirschhorn kromozom bölgesinde” (WHCR) (kromozom 4p16) homozigor delesyon
  • CAGCAGCAG......, Huntington HastalığıHTT geni, CAG tekrar sayısı hastalığı belirliyor. 
  • Tanımlanan ilk dominant/baskın kalıtımlı hastalık 
  • Nancy Wexler, annesi huntington hastası, hastalığın genini bulmak için uğraşıyor. Hastalık için test geliştiriliyor. Test ile tekrar sayısı ve yaklaşık ölüm yaşı anlaşılabiliyor. Ama Nancy asla test yaptırmıyor. "Ne zaman öleceğini bilmek ister miydin, özellikle sonucu değiştirmek için hiçbir gücün olmadığında?
  • Tebai şehrinin kör kahini(tiresias) :"Bilgi bir şey kazandırmadığında, bilge olmak üzücüdür". 

  • Yaşla birlikte etkisi artıyor, çünkü hücrede biriken glutamin (CAG) blokları hücre içinde birikiyor.
  • CxG tekrarları farklı farklı hastalıklara sebep olur. Parçlanmaz protein öbekleri oluşturarak hücreyi ölüme götürür.Poliglutamin hastalıkları: CcG, CgG tekrarı Kırılgan X sendromu,   CtG tekraraları miyotonik distrofi.
  • Tekrar bölgleri DNA hairpin oluşturur. Kopyalama sırasında tekrar bölgelerinin sayısı artar. 

Kromozom 5:

  • ADRD2 Geni 
  • Atopi, Allerji, İmmunglobin E (IGE) testi, yüksek IGE allerjik reaksiyon belirtisi
  • Mast Hücreleri
  • Astım, Amerikada izosiyanik tankeri kazasında bulunan polisler hayatlarının geri kalanını akut astım ile geçirmiş. 
  • TH1,TH2 hücreleri bağışıklık sistemi bileşenleri. Bağışıklık sistemimiz küçük yaştan itibaren toprakta bulunan mikro bakteriler tarafından eğitilecek şekilde düzenlenmiştir. Bu eğitim gerçekleşmediğinde sonuç allerjiye yatkın dengesiz bir sistem sy 78.
  • IGF2R geni
  • Zeka (IQ) testi, ırk ayrımı, öjenizim
  • H.H Goddard, Amerikaylı göçmelere zeka testi uyguluyor.
  • kişiliği şekillendiren genler mi yetiştirme ve eğitim mi? ABD, Bath ve Amy ikiz kardeş. Evlatlık veriliyor. 2 zıt çevre, 20 yıl sonra aynı oldukları görülüyor. İçgüdülerin gücü.
  • Ana rahminde geçen zamanın zekaya etkisi doğum sonrası yapılan herşeyden 3 kat daha fazla.


Yorum :
Bir ara okudum, baya bir kısım. Sonra bırakmak durumunda kaldım. Sıkıcı olduğundan değilde ben vakit bulamadım, kütüphaneyede geri vermem gerekiyordu ondan :) Şimdi yeniden başladım. Bu sefer notlar alarak okuyorum, sizlerle paylaşmak için :)

nihayet bitirdim, kasım 2013. Kuzudan vakit kalmıyor malesef okumaya.
Kimler okumalı, genomu, DNAyı merak edenler. Moleküler biyologlar, tıpçılar, biyolojiciler ve biyoenformatikçiler... bazı zamanlar zorlayabilir ama genetik adına baya birşey anlatıyor.

Özellikle bilim adına yapılan bir çok insafsızca deneyden bahsettiği yerler bana ABD nin biliminin insanlık dışı olduğunu birkez daha gösterdi. Mesala ikizler üzerine yapılan çalışmlar, her çocuğu başka yerlere evlatlık vermeler. Yada cinsiyeti değiştirilen bir erkek ama sonunda yine kendi cinsiyetinde davranması vs vs...
son söz okumaktan zevk aldığım bir kitaptı.